Potok Strzyża, bo taka jest jego historyczna nazwa, jest ostatnim lewym dopływem Martwej Wisły. Łączy się z nim lewostronnie Potok Matarnicki oraz potoki Jasień i Królewski prawostronnie. Najwyraźniejsze i najbardziej odległe od ujścia źródło Strzyży znajduje się na terenie osiedla Kokoszki w okolicy skrzyżowania ul. Budowlanych z ul. Nowatorów.

Całkowita długość potoku od źródła do ujścia wynosi 13.3 km, jej średni spadek określany jest na 9.9 m a średni przepływ wody przy ujściu to 0.226 m³/s. Powierzchnia zlewni Strzyży wynosi 35.5 km², odwadnia ona strefę krawędziową Wysoczyzny Gdańskiej. Od źródła potok płynie w naturalnym korycie i ma charakter górski, duże spadki i wartki nurt. Strzyża płynie głębokimi dolinami, których zbocza mają nachylenie do 37º, a ich wysokość sięga do 40 m. Po przekroczeniu Doliny Brętowskiej zbocza nad potokiem stają się łagodniejsze. Nad Strzyżą usytuowanych jest 8 zbiorników retencyjnych o łącznej wielkości 10.2 ha, najmniejszy 0.3 ha, a największy 2.7 ha. W planach jest włączenie Jeziora Jasień do systemu retencyjnego Strzyży.

Potok Strzyża biorąc początek w Kokoszkach płynie przez zalesione wzgórza, omija swym nurtem Migowo i podąża dalej wzdłuż nasypu będącego pozostałością linii kolejowej Gdańsk Wrzeszcz - Żukowo, a po którym w przyszłości ma jeździć Kolej Metropolitarna. Przed skrzyżowaniem ul. Potokowej z ul. J. Słowackiego Strzyża zmienia kierunek i wzdłuż tej drugiej płynie aż do ul. Grunwaldzkiej, pod którą przepływa zamknięta w tunelu. Po raz kolejny możemy ją ujrzeć na wysokości ulicy Nad Stawem, gdzie kiedyś tworzyła staw wykorzystywany przez pobliski browar. Dalej omija od wschodu Park Kuźniczki i płynie wąskim, zmodernizowanym i uregulowanym korytem równolegle do ul. Wajdeloty, miedzy XIX/XX wiecznymi kamienicami, podążając pod licznymi mostkami i przydając uroku tej części Wrzeszcza. Po wpłynięciu ponownie do tunelu mija Strzyża ul. Wyspiańskiego i wypływa z niego w Parku nad Strzyżą, który posiadając powierzchnię 2.7 ha służy okolicznym mieszkańcom i ptakom od lipca 2001 r. Mijając Al. J. Hallera potok płynie wzdłuż ul. M. Reja przepływając pod linią kolejową Gdańsk Główny – Gdańsk Nowy Port, obecnie zamkniętą, ale planowaną do reaktywacji przed EURO 2012. Ostatni etap biegu Strzyży to trasa wzdłuż ul. Swojskiej, aż do ujścia do Martwej Wisły w pobliżu mostu łączącego Składy z wyspą Ostrów.

Potok Strzyża, będący od XIII w we władaniu cystersów z Oliwy, który otrzymali od księcia Świętopełka miał wielki wpływ na historię osadnictwa i przemysłu na terenach wzdłuż swojego biegu. Pośród licznych pozostałości po minionych epokach, w dolnym biegu potoku od ul Grunwaldzkiej do ujścia, do najciekawszych można zaliczyć: Dwór Młyniska, Dwór Kuźniczki wraz z parkiem, XIX w kamienice oraz budynek Wydziału Farmaceutycznego AMG. Ciekawość wzbudzić powinny również zakłady przemysłowe usytuowane nad Strzyżą, z Elektrociepłownią Wybrzeże S.A. na czele, będące spadkobiercami licznych XIX w przedsięwzięć przemysłowych w tej okolicy.

Strzyża nie zawsze była leniwa i spokojna. ( lipca 2001 r. w godzinach popołudniowych, w wyniku obfitych opadów związanych z przechodzącą nad Gdańskiem burzą, wystąpiła z brzegów. Zalała wtedy wiele ulic i domów podnosząc swój stan ponad poziom ulic od 130 do 210 cm i powodując śmierć jednej osoby. Ten fakt upamiętniają wmurowane w trzy budynki tablice ze znakami wysokiej wody.

Opracowanie i fotografie: Tomasz Kuligowski